bezkręgowce

Mówiąc w uproszczeniu, bezkręgowce to zwierzęta ,które nie są rybami, płazami, gadami, ptakami ani ssakami.  I choć są mniej widoczne i mniej znane od wymienionych kręgowców, stanowią zdecydowaną większość w królestwie zwierząt. Jako zwierzęta zmiennocieplne  preferują cieplejsze rejony Ziemi, dlatego też w tropikach jest ich zdecydowanie więcej i są też bardziej okazałe. Wystarczy porównać naszego pająka krzyżaka i egzotycznego ptasznika wielkości talerza czy też skromnego raka rzecznego i homara ważącego 20 kg. Z tych przyczyn w naszej strefie klimatycznej  nie mamy w zwyczaju zjadania bezkręgowców, wyjąwszy wspomnianego raka.

Jamochłony / parzydełkowce /  to zwierzęta żyjące najczęściej w wodach morskich.

1AA  Postać  osiadła jamochłonów to polip, przytwierdzony do podłoża. Do chwytania i paraliżowania ofiar służą mu ramiona uzbrojone w parzydełka.

1222013477  Postać pływające to meduza. Niektóre gatunki meduz są bardzo niebezpieczne.

soszka_rafa Soft_Yellow  Szkielety  koralowców przez tysiące lat utworzyły w ciepłych wodach rafy koralowe. Największa z nich, Wielka Rafa Barierowa u wybrzeży Australii rozciąga się na długości 2 tysięcy  km. i jest najbogatszym w gatunki ekosystemem na świecie.

Wielka_Rafa_Koralowa_3232311 blue_hole  Ze szkieletów koralowców tworzą się z czasem wyspy koralowe,  składające się z zewnętrznego pierścienia skał / atolu / i wewnętrznego, płytkiego  basenu / laguny /.

Płazińce, zwane robakami płaskimi, to w większości pasożyty, żyjące kosztem / najczęściej wewnątrz / innych organizmów.

438_tasiemiec1 tasiemiec1  Tasiemiec nieuzbrojony  pasożytuje w jelicie człowieka, nie potrzebuje więc narządów zmysłów ani układu pokarmowego, gdyż cały pławi się w treści pokarmowej. Przed wydaleniem z organizmu chronią go przyssawki, którymi przyczepia się do ścianki jelita.

m_2_21317  Tasiemiec uzbrojony zamiast przyssawek posiada zestaw haczyków.  Tasiemcami można zarazić się jedząc mięso żywicieli pośrednich / świń, bydła / zawierające postacie larwalne czyli wągry.

Obleńce, czyli robaki obłe,  to również głównie pasożyty.

zlota8  Glista ludzka pasożytuje w jelicie człowieka, podobnie jak owsik.  Upowszechnienie zasad higieny zmniejszyło częstotliwość zarażenia tymi pasożytami.

Pierścienice  mają ciało podzielone na segmenty / pierścienie / .

pobrane   Dżdżownica jest  saprofitem, odżywia się martwymi szczątkami organicznymi znajdującymi się w glebie.

d0b1d0b5d0b7d18bd0bcd18fd0bdd0bdd18bd0b9  Pijawka lekarska to  pasożyt, gdyż odżywia się krwią innych zwierząt. Zawarta w jej  ,,ślinie ” hirudyna zapobiega krzepnięciu krwi.

Stawonogi  to najliczniejsza w gatunki grupa zwierząt. Znanych jest ponad milion gatunków, a jest ich z pewnością wielokrotnie więcej.  Charakterystyczną cechą stawonogów jest zewnętrzny szkielet w postaci pancerzyka, okrywającego szczelnie całe ciało, włącznie z odnóżami / tak prawidłowo nazywa się ich ,,nogi ” /. W repertuarze odnóży są nie tylko te do chodzenia / odnóża kroczne / ale również gębowe, odwłokowe, przędne, kopulacyjne i inne.  Wszystkie te odnóża muszą się jakoś zginać, aby były przydatne, są więc podzielone na odcinki  połączone ruchomymi stawami / stąd stawonogi /. Podobnie połączone są poszczególne odcinki ciała. Jeżeli więc np. człowiek, jako kręgowiec, posiada  szkielet wewnątrz ciała, przyobleczony w części miękkie / mięśnie, nerwy, skóra, naczynia krwionośne, jelita itd. / , to u stawonogów jest odwrotnie. Jeśli nadepniesz na karalucha i usłyszysz trzask pękającego pancerzyka, to nie napotkasz już pod butem większego oporu. Tę konstrukcję można porównać do rycerza w pełnej zbroi, zaopatrzonej w mechanizm ruchomego połączenia  rozmaitych jej części. Do stawonogów zaliczamy wije, skorupiaki, pajęczaki i owady.

 Wije. 

28_Archispirostreptus_gigas   Kiedy patrzymy  na tego egzotycznego wija, przychodzi nam do głowy, że to dżdżownica zaopatrzona w odnóża. Słusznie ! Wije to najbardziej prymitywne stawonogi,  budową zbliżone do swoich przodków – pierścienic.

5068006_wij-drewniak  skolopendra 1 Nasz rodzimy wij drewniak  wygląda skromnie na tle swoich egzotycznych kuzynów, szczególnie w porównaniu z ogromną i jadowitą skolopendrą.

Skorupiaki to stawonogi, które w ogromnej większości wybrały środowisko wodne. To najchętniej i najczęściej, obok mięczaków, spożywane w naszej kulturze kulinarnej bezkręgowce.

4 R Rak rzeczny, niegdyś pospolity i masowo poławiany, na skutek zanieczyszczenia wód stał się niestety zwierzęciem rzadkim.

prosionek   Ten lądowy, dobrze znany skorupiak zwany stonogiem to prosionek szorstki. Łatwo go spotkać w piwnicy lub pod kamieniem.

krab    B6864781841E4A2783E995252424A318  caridina_propinqua_1  Kraby, homary i krewetki to przedstawiciele skorupiaków żyjących głównie w morzach.

foto_c15d89fbd7fff51c4400a2cca862aedc_org  Japoński krab pacyficzny to największy stawonóg, osiąga 4 metrową rozpiętość  odnóży i wagę 20 kg.

 Pajęczaki  to w większości przypadków drapieżniki / pająki, kosarze, skorpiony / , lecz są wśród nich pasożyty / kleszcze /  i saprofity / roztocze /.

a1f0f49994926118835b5e386aabcf2c  Wszystkie maja ciało zbudowane z głowotułowia i odwłoka, 4 par odnóży krocznych oraz 2 par odnóży dodatkowych : szczękoczułków i nogogłaszczek .

Krzyżak1  siec_lowna_krzyzaka_ogrodow  sie_pajka_4adde63fc8pajak      Krzyżak należy do pająków sieciowych. Jego misterna sieć jest  bardziej skomplikowana, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka.  W jej skład wchodzi wiele rodzajów nici, różniących się grubością, wytrzymałością i lepkością no i oczywiście przeznaczeniem.

49511909  kątnik domowy  przędzie gęste, poziome sieci  z wydzieloną jamką, w której czatuje na zdobycz.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA  Tygrzyk paskowany to piękny., lecz dość rzadki pająk łąkowy.  kosarz-175-5862de62731b430d7dbedd0edd4a7344  Kosarze nie budują sieci, lecz chwytają swoje ofiary  w szybkim ataku biegowym.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA kleszcze  Kleszcz jest pasożytem zewnętrznym i żywi się krwią kręgowców. Po posiłku zwiększa swoją objętość nawet 500 razy.

Rust MiteHausstaubmilben / dust mites MitesMassing  Roztocza to pajęczaki najczęściej mikroskopijnych rozmiarów. Żyją w glebie, kurzu domowym, tylko niektóre są pasożytami lub drapieżnikami.

93778_piasek-skorpion-pustyni Skorpiony w Polsce nie występują.  W bibliotekach można spotkać zaleszczotka książkowego, który jest nieco podobny do tych zwierząt, lecz nie ma kolca jadowego.

zaleszczotek  Zaleszczotek żywi się szkodnikami zjadającymi książki w bibliotekach. To pożyteczny i chyba najbardziej oczytany  z pajęczaków…

Owadów pod względem liczby gatunków jest więcej niż wszystkich pozostałych zwierząt razem wziętych.  Całe szczęście, że w swojej konstrukcji posiadają ograniczenia nie pozwalające im osiągać wielkich rozmiarów / krew nie rozprowadza tlenu, lecz jest on przenoszony przez sieć rurek zwanych tchawkami, których długość nie może być zbyt wielka /. W przeciwnym razie, biorąc pod uwagę różnorodność, liczebność i zdolności przystosowawcze tych zwierząt, mogłoby się okazać, że to my ginęlibyśmy pod ciosem owadziej  gazety lub zgnieceni ze wstrętem przez jeden z sześciu owadzich  butów.

060-kopia     budowa_zewnętrzna_chrabąszcza  Owady posiadają 3 pary odnóży , oprócz tego czułki, żuwaczki, 2 pary skrzydeł, głowę, tułów i odwłok. 

Cylk_zyciowy_bP1560053 P1450492 (1) Bez nazwy 1 (1)P1540633   Większość owadów swoje życie spędza w kilku, zupełnie różnych postaciach. U motyli  są to : jajo, larwa czyli gąsienica, poczwarka i postać dorosła / imago /, która lata i ma zdolność rozmnażania się. 

owady_pod_mikroskopem_08 049  201  oczy owadów złożone są z tysięcy drobnych oczek –omatidiów , z których każde widzi mały wycinek przestrzeni. 

 

rybik wiki  Spotykany w łazienkach zwinny, srebrzysty rybik cukrowy to przedstawiciel owadów bezskrzydłych.

907  Jelonek rogacz dorasta do 6 cm, do tej długości dołożyć jeszcze należy potężne żuwaczki samca. To największy chrząszcz w Polsce. Chrząszczom do lotu służy tylko jedna para skrzydeł, druga pełni rolę ochronnych pokryw.

 1929_b3404owad_pozyteczny2736731150570116001 14586_b zuk_lesny3   Chrabąszcz majowy, biedronka, omomiłek szary, rohatyniec  nosorożec i żuk leśny  to często spotykane gatunki chrząszczy.   

KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA  Trudno uwierzyć, że jeszcze 300 lat temu o ziemniakach  w Polsce mało kto słyszał. popularne stały się dopiero  w XVIII w . W ślad za ziemniakami, z dużym co prawda opóźnieniem, z Ameryki wyruszyła stonka, chrząszcz, którego larwy żywią się pędami tej rośliny.

 

 owady_z_bliska__makrofotografia_1  5585012_paz-krolowejimages  Motyle nocne czyli ćmy i motyle dzienne żywią się głównie nektarem kwiatów , który wysysają za pomocą  zwijanej ssawki.

  

     big_SANY3273  Bee-apis  Mrówki i pszczoły to owady społeczne. Żyją w gromadach, podzielonych na grupy, przystosowane dopełnienia różnych funkcji : rozrodu, pracy, walki.    

 Pediculus_humanus_wsza_wszyca_wszy_Anoplura_swedzenie_skora_pasozyty pchla2419451_plujka-pospolita-mucha-wszystkim-znana-lecz-niezbyt-lubiana  Mosquito-closeup_849x565karaluch  Choć świat owadów jest piękny i różnorodny, nie lubimy tych zwierząt. Winę za ten stan rzeczy ponoszą wszy, pchły, muchy, komary, karaluchy i parę innych gatunków. To niesprawiedliwe, gdyż owady pełnią niesamowicie ważną rolę w przyrodzie. 

Mięczaki

Do mięczaków zaliczają  się największe bezkręgowce : głowonogi, ale też skromne małże i ślimaki.

Ślimaki  żyją zarówno w wodzie, jak i na lądzie. Ich ciało to głowa, noga i worek trzewiowy, najczęściej chroniony skorupą. Ślimaki oskorupione mogą w razie niesprzyjających warunków przetrwać długi czas zamknięte szczelnie w skorupie.

snail     wstezyk5b Winniczek i wstężyk to  pospolici goście w ogrodach.

  100_6396  Pomrów plamisty  należy do ślimaków nagich, nieposiadających  skorupy. Najłatwiej spotkać go w piwnicy.

nr32_foto4 Zatoczek Zatoczek i błotniarka to ślimaki wodne. Ich ulubione środowisko to zarośnięte stawy.

Małże  to mięczaki wodne. Ich skorupa składa się z dwóch części, mogących się zamykać i otwierać.

  z5407670X Szczeżuja pełza po mulistym dnie stawów i rzek , odżywia się filtrując wodę.

Głowonogi  wydają się być zaprzeczeniem powolnych ślimaków i małży. To drapieżniki – szybkie, zwinne i inteligentne.  Swoim wyglądem i zachowaniem, a także rozmiarami bardziej pasują do świata kręgowców.

3970151_large    Oczy  ośmiornicy  wyglądem i funkcjonowaniem w zadziwiający sposób przypominają oczy kręgowców, chociaż w obu przypadkach pochodzenie tych narządów jest zupełnie inne.

Ośmiornica-DinoAnimals.pl-10   33_000_DV769042   Ośmiornice i inne głowonogi chwytają zdobycz za pomocą ramion zaopatrzonych w liczne przyssawki.

   0000T3RVY06VWXY1-C303 Kałamarnica olbrzymia i kałamarnica kolosalna to największe zwierzęta  należące do bezkręgowców. Osiągają 18 m długości i masę 500 kg. Oczy kałamarnicy olbrzymiej mogą mieć średnicę 40 cm i są to największe oczy w świecie zwierząt.